در حالی که کشورهای آسیای مرکزی به دنبال مسیرهای جدید و کارآمد برای صادرات کالا و دسترسی به بازارهای جهانی هستند، دهلیز ترانسافغان به عنوان یکی از گزینههای استراتژیک و کلیدی مطرح شده است.
کابل ۲۴: قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان، در نشست شورای عالی اقتصادی اوراسیا که در سنت پترزبورگ روسیه برگزار شد، بر لزوم گسترش این دهلیز تأکید کرد.
او اظهار داشت: «دسترسی مستقیم کشورهای ما به بازارهای آسیای جنوبی، خاورمیانه و آفریقا میتواند از طریق توسعه مشترک کریدور ترانسافغان تأمین شود. در این راستا، لازم است ظرفیتهای مسیر راهآهن روسیه – قزاقستان – ترکمنستان – افغانستان – پاکستان به طور قابل توجهی افزایش یابد.»
توکایف همچنین پیشنهاد کرد که بانک توسعه اوراسیا (Eurasian Development Bank) حمایت مالی از این پروژه را بر عهده گیرد و افزود: «پشتیبانی مالی این بانک میتواند روند اجرای پروژه را به گونهای چشمگیر تسریع کند.»
این تأکید رئیسجمهور قزاقستان در شرایطی مطرح میشود که کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا (روسیه، قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان) به دنبال کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی ترانزیتی و دور زدن تحریمهای غربی هستند.
دهلیز ترانسافغان نه تنها کوتاهترین مسیر اتصال آسیای مرکزی به بنادر پاکستان (کراچی و گوادر) است، بلکه میتواند حجم تجارت منطقه را به طور قابل ملاحظهای افزایش دهد.کارشناسان اقتصادی معتقدند که عملیاتی شدن کامل این پروژه، افغانستان را به چهارراه ترانزیتی منطقه تبدیل خواهد کرد.
مزایای اصلی آن برای افغانستان شامل افزایش چشمگیر درآمدهای ترانزیتی (تخمیناً صدها میلیون دلار سالانه)، ایجاد هزاران فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم، جذب سرمایهگذاری خارجی در زیرساختها، و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی و اقتصادی کشور خواهد بود.
علاوه بر این، دهلیز ترانسافغان میتواند به توسعه اقتصادی ولایتهای شمالی و مرکزی افغانستان کمک کند و با اتصال به شبکه راهآهن ازبکستان و ترکمنستان، بخشی از کریدورهای بزرگتر مانند «چین – قرقیزستان – ازبکستان – افغانستان – پاکستان» شود.
تاکنون پیشرفتهایی در این پروژه مشاهده شده است: مذاکرات فنی بین کشورهای ذینفع ادامه دارد، مطالعات امکانسنجی انجام شده و برخی بخشهای راهآهن در خاک افغانستان آغاز شدهاست.
با حمایت مالی و سیاسی کشورهای عضو اوراسیا، انتظار میرود سرعت اجرای پروژه افزایش یابد.این اظهارات توکایف نشاندهنده عزم جدی آسیای مرکزی برای تبدیل افغانستان به شریکی کلیدی در زنجیره ترانزیت منطقهای است و میتواند فصل جدیدی در همکاریهای اقتصادی پس از تغییرات سیاسی افغانستان بگشاید.
