اسناد تازه منتشرشده از «آرشیو امنیت ملی» دانشگاه جورج واشنگتن امریکا، جزئیات مهمی از گفتوگوهای مستقیم ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و جورج دبلیو بوش، رئیسجمهور وقت امریکا، در سالهای ۲۰۰۱، ۲۰۰۵ و ۲۰۰۸ را آشکار کردهاست.
کابل ۲۴: محور اصلی این مذاکرات، برنامه هستهای ایران بوده و نشاندهنده نگرانی مشترک دو قدرت بزرگ از دستیابی تهران به سلاح هستهای است.
در یکی از این اسناد، پوتین صراحتاً به بوش میگوید که ایران به دنبال سلاح هستهای است. او اشاره میکند که کارشناسان ایرانی در تعاملات فنی با روسیه، پرسشهای مستقیم و حساس درباره موضوعات مرتبط با تسلیحات هستهای مطرح میکردند که فراتر از نیازهای صلحآمیز بود.
در گفتوگوی سال ۲۰۰۵، دو رهبر به بررسی گزینههای مقابله با ایران پرداختند. ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل مطرح شد و حتی گزینه اقدام نظامی مورد بحث قرار گرفت.
بوش تأکید کرد که هرچند حمله نظامی «گزینه بدی» است، اما باید به عنوان اهرم فشار روی میز بماند تا تهران را مجبور به عقبنشینی کند.در دیدار سال ۲۰۰۸ در سوچی روسیه، فضای گفتوگو صریحتر بود.
بوش و پوتین هر دو رهبران ایران را «دیوانه» توصیف کردند و بر لزوم جلوگیری از غنیسازی اورانیوم توسط تهران اتفاق نظر داشتند.
پوتین پیشنهاد کرد که روسیه و امریکا با همکاری مشترک، ایران را از مسیر هستهای نظامی بازدارند.
این اسناد محرمانه که اخیراً از حالت طبقهبندی خارج شدهاند، نشان میدهند که در دوره ریاستجمهوری بوش، مسکو و واشنگتن علیرغم اختلافات در سایر مسائل، در مخالفت با هستهای شدن ایران اشتراک نظر عمیقی داشتند.
روسیه در آن زمان نگرانیهایی از گسترش تسلیحات هستهای در منطقه داشت و امریکا نیز ایران را تهدیدی مستقیم برای امنیت خود و متحدانش میدانست.
انتشار این اسناد در شرایط فعلی که روابط روسیه و ایران به سطح همکاری استراتژیک رسیده، جالب توجه است. در سالهای اخیر، مسکو به یکی از شرکای کلیدی تهران در برنامه هستهای و نظامی تبدیل شده و حتی در مذاکرات احیای برجام نقش میانجی ایفا کردهاست.
کارشناسان معتقدند این اسناد تاریخی یادآوری میکنند که موضع روسیه در قبال برنامه هستهای ایران همیشه ثابت نبوده و تحت تأثیر منافع ژئوپلیتیکی تغییر کردهاست.
