اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، درباره نقش نیروهای ناتو در جنگ افغانستان بار دیگر موجی از خشم و انتقاد را در میان متحدان غربی برانگیخته است.
کابل ۲۴: ترامپ در مصاحبهای با فاکس نیوز در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد داووس (جنوری ۲۰۲۶)، مدعی شد که کشورهای عضو ناتو پس از حملات ۱۱ سپتامبر، «نیروهایی فرستادند اما کمی عقب ماندند و اندکی دور از خطوط مقدم جنگیدند».
او در ادامه گفت: «ما هرگز به ناتو نیاز نداشتهایم… آنها ادعا میکنند نیرو به افغانستان فرستادند، بله فرستادند، اما کمی عقبتر، کمی دور از خط مقدم ماندند.»
این سخنان که در چارچوب انتقاد همیشگی ترامپ از ناتو و تردید در تعهد متحدان به دفاع جمعی مطرح شد، به سرعت با واکنشهای تند روبهرو گردید.
بریتانیا، که پس از امریکا بیشترین تلفات را در افغانستان متحمل شد (۴۵۷ سرباز کشتهشده)، در خط مقدم این انتقادها قرار گرفت.
دفتر نخستوزیر بریتانیا اظهارات ترامپ را «نادرست» و «کاهشدهنده نقش واقعی ناتو» خواند. استیون کینوک، وزیر بریتانیایی، آن را «بسیار ناامیدکننده» توصیف کرد و یادآور شد که «بسیاری از سربازان بریتانیایی و دیگر متحدان اروپایی جان خود را در حمایت از عملیات تحت رهبری امریکا در افغانستان و عراق از دست دادند».
کهنهسربازان و خانوادههای شهدا نیز این سخنان را «توهینآمیز»، «شرمآور» و «عبور از خط قرمز» نامیدند. یکی از مادران سربازان زخمی گفت: «این نهایت توهین است؛ چگونه جرأت میکند بگوید ما در خط مقدم نبودیم؟»
جنگ افغانستان پس از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و با استناد به ماده ۵ پیمان ناتو آغاز شد؛ تنها بار در تاریخ این ائتلاف که ماده دفاع جمعی فعال گردید.
نیروهای بریتانیا، کانادا (بیش از ۱۵۰ کشته)، فرانسه (۹۰ کشته)، دانمارک (۴۴ کشته – یکی از بالاترین نرخها به ازای جمعیت) و دیگر اعضا شانهبهشانه آمریکاییها جنگیدند و در عملیاتهای خطرناک هلمند، قندهار و دیگر نقاط حضور فعال داشتند.
این جنجال نهتنها خاطره قربانیان را زنده کرد، بلکه بار دیگر دیدگاه انتقادی دیرینه ترامپ نسبت به ناتو را برجسته ساخت؛ دیدگاهی که معتقد است اروپا بیش از حد به حمایت امریکا وابسته است و تعهد واقعی به امنیت جمعی نشان نمیدهد.
منتقدان میگویند چنین اظهاراتی در زمانی که تنشهای جهانی افزایش یافته، میتواند وحدت ائتلاف غربی را تضعیف کند.
این رویداد نشان میدهد که حتی پس از دو دهه، زخمهای جنگ افغانستان هنوز تازه است و هرگونه کمارزش شمردن فداکاری متحدان، واکنشهای شدیدی به دنبال دارد.
