کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR) نگرانی عمیقی نسبت به احتمال افزایش ناگهانی بازگشت مهاجران افغان از ایران ابراز کردهاست
کابل ۲۴: این نهاد اعلام کرده که با توجه به تنشها و درگیریهای جاری در خاورمیانه، به ویژه وضعیت ناپایدار در ایران، برای سناریوی ورود گسترده بازگشتکنندگان به افغانستان آمادگی کامل دارد.
هرچند تاکنون افزایش چشمگیری در شمار بازگشتها از ایران مشاهده نشده، اما UNHCR برنامههای احتیاطی گستردهای را در گذرگاههای مرزی کلیدی، بهخصوص اسلامقلعه در هرات، اجرا کرده است. هدف اصلی این برنامهها، تأمین کمکهای فوری و ضروری به بازگشتکنندگان در صورت بروز موج ناگهانی است.
این کمکها شامل پرداخت نقدی، خدمات حفاظتی، سرپناه موقت، مراقبتهای بهداشتی و فرآیند ثبتنام سریع میشود.فرامرز برزین، معاون سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان، تأکید کرده است: «نگرانی اصلی ما همچنان ایمنی و حفاظت از بازگشتکنندگان افغان است؛ افرادی که در شرایط کنونی با آسیبپذیریهای بسیار جدی روبهرو هستند.
اگرچه هنوز افزایش قابل توجهی در بازگشتهای مرزی از ایران ثبت نشده، اما ما بهطور فعال برای احتمال تشدید این روند آماده میشویم.»او افزوده که این تدابیر پیشگیرانه در گذرگاه اسلامقلعه و دیگر نقاط مرزی کلیدی اعمال شده تا در صورت افزایش شمار ورودکنندگان، پاسخ سریع و مؤثر ارائه شود.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که بازگشتهای اجباری یا تحت فشار مهاجران افغان از ایران و پاکستان همچنان ادامه دارد و به گفته نهادهای بشردوستانه، این روند چالشهای انسانی عظیمی در افغانستان ایجاد کرده است. از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، میلیونها افغان از این دو کشور بازگشتهاند و در سال ۲۰۲۶ نیز صدها هزار نفر به کشور بازگشتهاند، که بخش قابل توجهی از آنها از ایران بودهاست.
UNHCR با همکاری شرکای بینالمللی، وضعیت را بهدقت رصد میکند و تلاش دارد پاسخهای بشردوستانه را بر اساس نیازهای گروههای آسیبپذیر مانند زنان، کودکان و افراد در معرض خطر تنظیم کند. این سازمان هشدار میدهد که بازگشتهای گسترده و شتابزده میتواند نیازهای حفاظتی را به شدت افزایش دهد و ثبات منطقه را تهدید کند.
در شرایطی که افغانستان با بحران اقتصادی، ناامنی و کمبود منابع روبهرو است، آمادگی برای موج احتمالی بازگشت مهاجران از ایران، یکی از اولویتهای فوری نهادهای بینالمللی به شمار میرود.
UNHCR بار دیگر بر لزوم حفظ مرزهای باز برای افراد در حال فرار و جلوگیری از بازگشت اجباری (رفولمان) تأکید کرده و از کشورها خواسته است تا به تعهدات بینالمللی خود پایبند بمانند.
