اگر به بخشهای سرطانشناسی در همین شفاخانههای کشورها سر بزنید، با حقیقت تلخی روبهرو میشوید: جوانان ۲۰ الی ۴۰ سالهای که با انواع تومورهای بدخیم دستوپنجه نرم میکنند.
کابل ۲۴: واقعاً چه اتفاقی افتاده است؟ آیا سبک زندگی مدرن، ما را از درون بیمار میکند یا پای عوامل پنهان دیگری در میان است؟
این پرسش مهم، محور اصلی دو کنگره بزرگ و جهانی سرطان در سال جاری بوده است. بر اساس اطلاعات ارائهشده، روزانه بیش از ۹ هزار مورد جدید سرطان در افراد زیر ۵۰ سال در سراسر جهان تشخیص داده میشود.
اما متخصصان هشدار میدهند که نباید همه این آمارها را با یک دید نگاه کرد؛ چرا که پشت این اعداد، مجموعهای از دلایل متفاوت نهفته است.
آیا واقعاً آمارها بالا رفته یا تشخیص ما بهتر شدهاست؟
بخشی از پاسخ در نحوه جمعآوری دادهها نهفته است. اگر تشخیص یک نوع سرطان بهطور ناگهانی در تمامی گروههای سنی افزایش یابد، احتمالاً پای تغییر در پروتکلهای تشخیصی یا طبقهبندی بیماری در میان است. برای مثال، این موضوع در مورد سرطان پانکراس صدق میکند. اما در بسیاری از سرطانهای دیگر، آمارها نشاندهنده یک تغییر واقعی و نگرانکننده در بروز بیماری هستند.
پژوهشگران این پدیده را «اثر کوهورت تولد» (Birth cohort effect) مینامند؛ به این معنا که افراد متولدشده در دهههای اخیر، بسیار بیشتر از نسلهای قبلی در معرض خطر ابتلا به سرطان قرار دارند. اما چه عواملی نقش اصلی را ایفا میکنند؟
غذاهای فوقفراوریشده
مصرف مداوم غذاهای صنعتی (مانند سوسیس، کالباس، تنقلات کارخانهای و نوشابهها) در سنین جوانی با خطر بروز پولیپهای رودهای ارتباط مستقیم دارد — حتی در افرادی که اضافهوزن ندارند.
معمای چاقی
اگرچه سرطانهای روده بزرگ و رحم ارتباط شناختهشدهای با چاقی دارند، اما به نظر میرسد چاقی بهتنهایی مقصر ماجرا نیست.
آلایندههای شیمیایی و ردپای ژنتیکی
پژوهشهای اخیر با بررسی تغییرات شیمیایی روی رشتههای DNA انسان، توانستهاند ردپای مواجهه محیطی را ردیابی کنند؛ مانند دفترچه خاطراتی که نشان میدهد فرد چقدر در معرض سیگار، رژیم غذایی ناسالم یا سموم علفکش مانند پیکلورام (Picloram) بوده است.
قاتلان خاموش در روده: نقش باکتریها و سموم میکروبی
میکروارگانیسمهای ساکن بدن نیز نقش مهمی در خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ دارند. سال گذشته پژوهشگران دریافتند که تومورهای کولورکتال زودرس، دارای جهشهای ژنتیکی خاصی هستند که توسط یک سم باکتریایی به نام کولیباکتین (Colibactin) ایجاد میشوند — سمومی که مانند یک قیچی به جان ساختار ژنتیکی سلولها میافتند.
دادههای کنگرههای امسال نشان داد که حتی برخی کودکان زیر ۵ سال، جهشهایی در سطح یک فرد ۶۵ ساله دارند! این مسئله لزوم اصلاح سبک زندگی از سنین پایه را بیش از پیش روشن میسازد.
در نهایت، هیچ «مقصر واحدی» وجود ندارد؛ ترکیبی از تغذیه، محیط و تغییرات میکروبیوم بدن طی سالیان متمادی دست به دست هم میدهند تا این بحران را شکل دهند.
