حملات امروز امریکا به سه نفتکش ایرانی نشان میدهد که واشنگتن در پی خلق معادلهای تازه در رویارویی با ایران است؛ معادلهای که میتوان آن را چنین خلاصه کرد: کشتی در برابر کشتی.
کابل ۲۴: بر اساس این منطق، اگر ایران به یک کشتی یا شناور حمله کند، حتی اگر حمله موفقیتآمیز نباشد، آمریکا میتواند متقابلاً یک نفتکش ایرانی را هدف قرار دهد. آمریکاییها آشکارا هدف این اقدامات را فشار بر صادرات نفت ایران، مختل کردن زنجیره انتقال نفت و تشدید آنچه «خشم اقتصادی» علیه تهران مینامند، اعلام کردهاند.
هدف راهبردی امریکا روشن است: محروم کردن ایران از مهمترین منبع درآمدی خود، بدون آنکه مستقیماً به تأسیسات نفتی حمله کند و موجب جهش غیرقابلکنترل قیمت جهانی نفت شود. به بیان دیگر، واشنگتن میکوشد بهجای نابودی صنعت نفت ایران، شریان صادراتی آن را هدف قرار دهد.
اما پرسش مهمتر، واکنش ایران است.
اگر امریکا بتواند بدون پرداخت هزینهای سنگین نفتکشهای ایرانی را هدف قرار دهد، این معادله بهتدریج به سود واشنگتن تثبیت خواهد شد.
بنابراین ایران برای تغییر قواعد بازی و ترسیم خطوط سرخ جدید، ناچار خواهد بود بهدنبال تحمیل هزینه متقابل باشد. یکی از محتملترین راهها، هدف قرار دادن نفتکشها یا کشتیهای تجاری کشورهای متحد امریکا در منطقه است. سپاه پاسداران امشب اعلام کرد که به تلافی تجاوز واشنگتن سه نفتکش را هدف قرار دادهاست.
منطقه خلیج فارس ۴۰ سال قبل نیز شاهد یک رویارویی گسترده نظامی بنام جنگ نفتکشها بود
آن جنگ با پیشدستی عراق و با حملات پیاپی و سنگین به جزیره خارک و نفتکشهای ایرانی به هدف قطع صادرات نفتی ایران آغاز شد.
ایران با با حملات متقابل به کشتیها و نفتکشهای کشورهای حامی بغداد، از جمله کویت و عربستان به تلافی پرداخت. امری که زمینه حضور و دخالت نیروی دریایی امریکا را تحت عنوان حافظ کشتیرانی آزاد فراهم آورد.
با وجود حمله به صدها کشتی و کشته و زخمی شدن صدها دریانورد، صادرات نفت از خلیج فارس هرگز بهطور کامل متوقف نشد.
اما وضعیت امروز تفاوت مهمی با آن دوران دارد. اقتصاد جهانی بهمراتب به بازار انرژی و امنیت کشتیرانی حساستر است و هرگونه گسترش جنگ نفتکشها میتواند پیامدهای بسیار وسیعتری داشته باشد.
ایران میتواند با گسترش حملات دریایی دو هدف را دنبال کند: نخست، واداشتن امریکا به عقبنشینی از حملات علیه نفتکشهای ایرانی؛ و دوم، افزایش قیمت نفت و بالا بردن هزینه اقتصادی جنگ برای امریکا و متحدانش.
با این وصف، همهچیز به موفقیت یا ناکامی آمریکا در حفظ مسیر دریایی امنی بستگی دارد که گفته میشود در نزدیکی سواحل عمان ایجاد کرده است. اگر این مسیر بتواند بدون اختلال جدی به فعالیت خود ادامه دهد، راهبرد فشار بر صادرات ایران اهرم مهمی در اختیار خواهد داشت. اما اگر ایران بتواند امنیت کشتیرانی در منطقه را بهطور مؤثر به چالش بکشد، امریکا نیز با هزینهای روبهرو خواهد شد که شاید محاسبات اولیهاش را تغییر دهد.
در واقع، صحنه نبرد بیش از هر زمان دیگری به یک ساعت شنی شباهت پیدا کرده است: هر دو طرف میکوشند دیگری را پیش از آنکه خودشان فرسوده شوند، به عقبنشینی وادار کنند.
صلاح الدین خدیو
