موضع‌گیری اخیر وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا و پاسخ صریح امارت اسلامی، لایه‌های پیچیده‌ای از رقابت‌های ژئوپلیتیک و بن‌بست‌های دیپلماتیک را در جنوب آسیا به تصویر می‌کشد. واکنش ذبیح‌الله مجاهد به سخنان مارکو روبیو تنها یک تکذیب ساده نبود، بلکه نشان‌دهنده تلاش کابل برای شکستن «انحصار روایی» پاکستان در محافل بین‌المللی است.
کابل ۲۴: تأکید کابل بر اتکای واشنگتن به داده‌های یک‌طرفه، نشان‌دهنده خلاء ارتباطی و عدم حضور مستقیم دیپلماتیک آمریکا در صحنه افغانستان است. پاکستان به عنوان متحد سنتی غرب در حوزه امنیت جنوب آسیا، موفق شده روایت خود را مبنی بر «صدور ناامنی از خاک افغانستان» به عنوان مبنای تحلیلی طرف‌های غربی جا بیندازد. در مقابل، امارت اسلامی با رد این ادعا، ریشه ناامنی‌ها را در ساختارها و چالش‌های داخلی خود پاکستان دانسته و سعی دارد روایت رسمی اسلام‌آباد را به چالش بکشد.
استقبال امارت اسلامی از اصل میانجی‌گری نشان می‌دهد که کابل به دنبال انزوا یا تداوم درگیری مرزی نیست؛ اما شرط‌گذاری شفاف مبنی بر «شناسایی آغازگر درگیری»، پیچیدگی فنی میانجی‌گری را افزایش می‌دهد. افغانستان مایل نیست در هیچ پروژه دیپلماتیک به‌عنوان «طرف مقصر» یا مسئول بحران‌های امنیتی پاکستان شناخته شود. این رویکرد، مانعی جدی بر سر راه برنامه‌هایی است که بدون در نظر گرفتن سابقه تحرکات مرزی، صرفاً به دنبال اعمال فشار بر کابل هستند.
ابراز تمایل محتاطانه ایالات متحده برای نقش‌آفرینی در حالی صورت می‌گیرد که چین و روسیه از مدت‌ها پیش تلاش‌های دیپلماتیک فعالی را برای مهار تنش میان افغانستان و پاکستان آغاز کرده‌اند. برای پکن، ثبات در این منطقه به‌دلیل امنیت کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) و سرمایه‌گذاری‌های منطقه‌ای حیاتی است. اعلام آمادگی واشنگتن با وجود اذعان به نداشتن روابط نزدیک با امارت اسلامی بیشتر واکنشی به پررنگ شدن نقش قدرتهای شرقی در مدیریت بحران‌های منطقه‌ای ارزیابی می‌شود.
چشم‌انداز پیش‌رو:
تا زمانی که چارچوبی جامع برای راستی‌آزمایی مستقل ادعاهای مرزی شکل نگیرد و طرفین بر سر ریشه‌های داخلی ناامنی به توافق نرسند، میانجی‌گری قدرتهای فرامنطقه‌ای تنها به بیانیه‌های محتاطانه محدود خواهد ماند. تداوم این وضعیت، بازیگران منطقه‌ای را به سمت اتخاذ سازوکارهای امنیتی مستقیم‌تر و دوری از رویکردهای غربی سوق خواهد داد.
