طی دو دهه گذشته، محققان در پی یافتن علت سقوط شدید نرخ باروری در جهان بودهاند و حالا یک متهم جالب پیدا کردهاند: تلفنهای هوشمند.
کابل ۲۴: در یک مقاله جدید و جنجالی، محققان استدلال میکنند که گسترش استفاده از موبایلهای هوشمند میتواند بین یکسوم تا نیمی از دلایل کاهش نرخ زادوولد را توضیح دهد.
برای اثبات این نظریه، تیم تحقیقاتی از یک رخداد تاریخی بهعنوان یک «آزمایش طبیعی» استفاده کرد. در سالهای نخست عرضهی آیفون در آمریکا، این دستگاهها تنها تحت پوشش یک اپراتور مخابراتی خاص کار میکردند.
پژوهشگران متوجه شدند در مناطقی که پوشش اینترنت پهنباند وجود داشت و مردم توانایی خرید و استفاده از این گوشیها را داشتند، نرخ تولد بسیار سریعتر از مناطقی با پوشش محدود شبکه، کاهش یافته است.
شاید این پرسش مطرح شود که این نتایج صرفاً به دلیل تراکم جمعیت یا ثروت بیشتر در مناطق شهری است. اما بررسیها نشان داد که حتی پس از کنترل متغیرهای مداخلهگر جمعیتی، بالینی و اقتصادی، ارتباط معنادار بین استفاده از موبایل و کاهش موالید همچنان پابرجا بود.
بههمین خاطر آنها حتی عنوان مقالهشان را هم این گذاشتهاند: آیا آیفون یک وسیلهی پیشگیری از بارداری است!؟
چرا خیره شدن به صفحه نمایش مسبب این اتفاق است؟
پاسخ ساده است: این ابزارها مانند یک سد نامرئی، جلوی شکلگیری تعاملات فیزیکی را میگیرند!
بر اساس یافتههای متخصصان روانشناسی و رفتارشناسی، کاهش نرخ زادوولد در تمامی گروههای سنی زنان مشاهده شده است، اما این افت در میان نوجوانان بسیار چشمگیرتر است. این موضوع احتمالا به دلایل زیر رخ میدهد:
– کاهش تعاملات رودررو نقش مهمی در این زمینه دارد. استفاده از دستگاههای هوشمند اساساً نحوه گذراندن اوقات فراغت جوانان و نوجوانان را تغییر داده است تا به جای ارتباط فیزیکی و دورهمیهای دوستانه، منزوی شده و ساعتها درگیر فضای مجازی باشند.
– دسترسی آسان به اطلاعات پیشگیری از بارداری افزایش یافته است. این گوشیها، اطلاعات و آموزشهای لازم درباره ابزارهای پیشگیری از بارداری را به سرعت و به راحتی در اختیار کاربران قرار میدهند (که البته این لزوما نکتهی منفی نیست).
– روابط مجازی و محتوای نامناسب جایگزین روابط واقعی شدهاند. استفاده گسترده از این فضاها در بسیاری از موارد به جایگزینی برای تشکیل روابط عاطفی و جنسی در دنیای واقعی تبدیل شدهاست.
واقعیت این است که تلفنهای هوشمند امکانات بینظیری به ما دادهاند و قرار نیست آنها را دور بیندازیم. اما یافتههای اخیر به ما یادآوری میکنند که هزینهی پنهان این راحتی، انزوای تدریجی ماست.
چالش امروز بشر مبارزه با تکنولوژی نیست، بلکه یادگیری همزیستیِ هوشمندانه با آن است.
علیاصغر هنرمند
