بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، واردات مواد نفتی و فرآوردههای سوختی از روسیه و بلاروس به افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی از طریق شبکه راهآهن در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی (جنوری تا مارچ) بیش از ۵۰ درصد افزایش یافتهاست.
کابل ۲۴: این رشد قابل توجه در حالی رخ داده که مسکو به دنبال منحرف کردن جریان انرژی خود از بازارهای اروپایی است و همزمان، درگیریهای نظامی در منطقه خاورمیانه عرضه سوخت از سوی کشورهای خاورمیانه را به طور قابل توجهی کاهش دادهاست.
تاجران و فعالان بازار در گفتوگو با رویترز تأکید کردهاند که این عوامل باعث شده افغانستان و کشورهای همسایهاش برای تأمین نیازهای سوخت خود بیشتر به سمت منابع شمالی یعنی روسیه و بلاروس روی بیاورند.
طبق آمار ارائهشده در گزارش، حجم کل انتقال مواد سوختی به این منطقه در ماههای جنوری، فبروری و مارچ به ۳ میلیون و ۳۴۷ هزار تن متریک رسیدهاست.
این رقم نشاندهنده جهش چشمگیر نسبت به دوره مشابه سال گذشته است و مسیرهای ریلی را به یکی از کانالهای اصلی تأمین سوخت برای این کشورهای آسیای مرکزی تبدیل کردهاست.
افغانستان که سالهاست با چالشهای جدی در تأمین انرژی روبرو است، به شدت تحت تأثیر اختلال در عرضههای سنتی از سوی ایران و سایر تأمینکنندگان خاورمیانه قرار گرفته.
جنگ و تنشهای منطقهای باعث شده مسیرهای دریایی و زمینی از جنوب با محدودیتهای جدی مواجه شوند و هزینهها افزایش یابد.
در چنین شرایطی، راهآهنهای متصل به روسیه و بلاروس به عنوان جایگزینی مطمئنتر و در دسترستر ظاهر شدهاند.از سوی دیگر، روسیه نیز پس از اعمال تحریمهای غربی و کاهش صادرات به اروپا، به دنبال بازارهای جدید در آسیا و اوراسیا بودهاست.
بلاروس به عنوان متحد نزدیک مسکو نیز نقش مهمی در این زنجیره تأمین ایفا میکند. کارشناسان معتقدند این روند نه تنها نیازهای فوری سوخت در افغانستان و تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان را پوشش میدهد، بلکه میتواند الگوی بلندمدت تجارت انرژی در منطقه را تغییر دهد.
این افزایش واردات از طریق راهآهن، مزایایی مانند هزینه کمتر حملونقل نسبت به جاده و ظرفیت بالاتر را به همراه دارد، هرچند چالشهایی مانند زیرساختهای محدود ریلی و مسائل لجستیکی همچنان وجود دارد.
با این حال، تاجران پیشبینی میکنند که در صورت ادامه اختلالات در خاورمیانه، وابستگی به سوخت روسی و بلاروسی در آسیای مرکزی و افغانستان حتی بیشتر نیز شود.
در نهایت، این تحولات نشاندهنده تغییراتی عمیق در نقشه ژئوپلیتیک انرژی منطقه است؛ جایی که جنگها و تحریمها، مسیرهای تجاری را به سمت شمال منحرف کرده و فرصتهای تازهای برای صادرکنندگان روسی ایجاد کردهاست.
