در حالی که روابط تجاری افغانستان و پاکستان به دلیل تنشهای مرزی و امنیتی به پایینترین سطح خود رسیده و مرزهای کلیدی مانند تورخم و چمن برای ماهها بسته مانده، قزاقستان فرصت را غنیمت شمرده و صادرات گندم خود به افغانستان را به طور قابل توجهی افزایش دادهاست.
کابل ۲۴: وزارت زراعت قزاقستان اعلام کرده که در دوره سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۵، صادرات غلات جدید به افغانستان با رشدی ۳۶.۸ درصدی همراه بوده و از ۱۹۰ هزار تن به ۲۶۰ هزار تن رسیدهاست.
این افزایش نه تنها نیاز فوری افغانستان به گندم را تأمین میکند، بلکه نشاندهنده تغییر مسیر تجاری کابل به سمت آسیای مرکزی برای کاهش وابستگی به پاکستان است.
افغانستان به عنوان کشوری محاط در خشکی، سالانه میلیونها تن گندم و آرد وارد میکند تا کمبود تولید داخلی را جبران کند. پیش از تشدید تنشها در اکتبر ۲۰۲۵، پاکستان یکی از تأمینکنندگان اصلی آرد و گندم بود، اما با تعلیق کامل تجارت دوجانبه و ترانزیت، این مسیر مسدود شد.
افغانستان اقدامی بیسابقه، همه مبادلات تجاری با پاکستان را متوقف اعلام کردند و از تاجران خواستند مسیرهای جایگزین مانند ایران، ازبکستان و قزاقستان را تقویت کنند.
در این میان، قزاقستان که امسال برداشت رکوردشکنی داشته و پتانسیل صادرات ۹.۶ تا ۱۳ میلیون تن گندم را اعلام کرده، به سرعت جایگاه خود را ارتقا داد.
آمار رسمی نشان میدهد که در ماههای اخیر، صادرات گندم قزاقی به افغانستان بیش از ۳۶ درصد رشد کرده و این کشور را به یکی از تأمینکنندگان کلیدی تبدیل کردهاست.
علاوه بر گندم خام، آرد قزاقی نیز در بازارهای افغانستان حضور پررنگی دارد و قیمت آن نسبت به گزینههای قبلی رقابتیتر است.این تحول بخشی از استراتژی گستردهتر افغانستان برای تنوعبخشی به شرکای تجاری است.
بانک جهانی در گزارش اخیر خود تأکید کرده که افزایش واردات از کشورهای مانند قزاقستان، ازبکستان، ایران و هند، خسارات ناشی از بسته شدن مرزهای پاکستان را تا حد زیادی جبران کردهاست.
برای مثال، مسیرهای ریلی از طریق ترکمنستان و ازبکستان فعالتر شده و تفاهمنامههای جدید با قزاقستان برای تأمین صدها هزار تن مواد غذایی امضا شدهاست.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که این تغییر مسیر، هرچند در کوتاهمدت هزینههای حملونقل را افزایش میدهد، اما در بلندمدت به استقلال اقتصادی افغانستان کمک میکند. قزاقستان نیز از این فرصت برای گسترش نفوذ خود در جنوب آسیا بهره میبرد و حتی طرحهایی برای کریدور ترانزیتی قزاقستان-ترکمنستان-افغانستان را پیش میبرد.
با ادامه بحران با پاکستان و نبود چشمانداز روشن برای بازگشایی مرزها، انتظار میرود صادرات گندم قزاقستان به افغانستان در ماههای آینده باز هم رشد کند و نقش این کشور در امنیت غذایی افغانستان پررنگتر شود.
این روند نه تنها بازارهای جدید برای تولیدکنندگان قزاقی ایجاد میکند، بلکه به ثبات اقتصادی منطقه نیز کمک خواهد کرد.
