شاوکت میرضیایف، رئیسجمهور ازبکستان، با امضای فرمانی رسمی، توافقنامه سهجانبه بینالمللی برای تهیه مطالعات امکانسنجی بخش «نایبآباد–خارلاچی» پروژه خطآهن ترانسافغان را تصویب کرد.
کابل ۲۴: این تصمیم که در اوایل فبروری ۲۰۲۶ اعلام شد، مشارکت رسمی تاشکند در مراحل مقدماتی و مشترک این پروژه بزرگ منطقهای را تأیید میکند.
توافقنامه مذکور چارچوب همکاری میان وزارت حملونقل ازبکستان، وزارت فواید عامه افغانستان و وزارت راهآهن پاکستان را مشخص میسازد و تمرکز اصلی آن بر انجام مطالعات فنی-اقتصادی امکانسنجی برای ساخت یک خطآهن جدید است.
این بخش بخشی از پروژه گستردهتر ترانسافغان به شمار میرود که هدف آن ایجاد کریدور ریلی مستقیم میان آسیای مرکزی و آسیای جنوبی از طریق خاک افغانستان است.این سند بر پایه توافق سهجانبهای بنا شده که در تاریخ ۱۷ جولای ۲۰۲۵ در کابل به امضا رسید.
مسیر پیشنهادی خطآهن از منطقه ترمذ (در ازبکستان) آغاز شده، از نایبآباد، میدانشهر، لوگر عبور میکند و در نهایت به خارلاچی (در نزدیکی مرز پاکستان) میرسد.
این مسیر حدود ۵۷۳ تا ۶۴۷ کیلومتر طول دارد و آسیای مرکزی را به بنادر آبهای آزاد پاکستان متصل خواهد کرد.مطالعات امکانسنجی این پروژه توسط دفتر سهجانبه توسعه راهبرد دهلیزهای ترانسپورتی بینالمللی که زیر نظر راهآهن ازبکستان فعالیت میکند، انجام خواهد شد.
این دفتر در سال ۲۰۲۳ در تاشکند تأسیس شده و نمایندگیهایی نیز در کابل و اسلامآباد دارد.پروژه خطآهن ترانسافغان برای نخستین بار در سال ۲۰۱۸ مطرح شد و از آن زمان تاکنون مذاکرات متعددی میان سه کشور صورت گرفته است. برآوردهای اخیر هزینه کل پروژه را بین ۷ تا ۸.۲ میلیارد دالر اعلام کردهاند.
یکی از مدلهای پیشنهادی برای اجرای آن، مشارکت عمومی-خصوصی بر اساس شیوه ساخت، بهرهبرداری و انتقال (BOT) است.در صورت تکمیل موفق مطالعات و تأمین منابع مالی، این خطآهن میتواند زمان انتقال کالا از آسیای مرکزی به بنادر پاکستان را از حدود ۳۵ روز به تنها ۳ تا ۵ روز کاهش دهد و ظرفیت حمل سالانه تا ۲۰ میلیون تن کالا را فراهم کند.
این پروژه علاوه بر تقویت تجارت منطقهای، نقش مهمی در افزایش اتصال اقتصادی میان کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی و بازارهای جنوب آسیا ایفا خواهد کرد.
با این حال، موفقیت نهایی پروژه به عواملی مانند تأمین امنیت مسیر، ثبات سیاسی در افغانستان و جذب سرمایهگذاریهای بینالمللی وابسته است. تصویب این توافقنامه از سوی ازبکستان گام مهمی در جهت عملیاتی شدن یکی از استراتژیکترین طرحهای ترانزیتی منطقه به شمار میرود.
