احتمالاً شما هم فکر میکنید کاهش شنوایی فقط سراغ سالمندان یا کارگران کارخانههای پر سروصدا میرود؛ اما آیا میدانستید گوش دادن به موسیقی با هندزفری هم میتواند به گوشهایتان آسیب (دایمی) بزند؟
کابل ۲۴: اگر عضلاتتان تحلیل برود، با چند ماه تمرین در باشگاه دوباره ساخته میشوند؛ اما در مورد شنوایی متأسفانه وقتی از دست برود یا کاهش پیدا کند، دیگر راه بازگشتی نیست.
اینجا بررسی میکنیم که چگونه فعالیتهای روزمره به شنوایی ما آسیب میزنند و چطور میتوانیم از این سرمایه بیبازگشت محافظت کنیم.
👂مکانیسم شنوایی: وقتی موهای گوش میشکنند!
در اعماق گوش داخلی، محفظهای پر از مایع به نام حلزون گوش قرار دارد. این بخش با هزاران سلول مویی (Hair cell) ظریف پوشیده شده.
وقتی امواج صوتی وارد گوش میشوند، این موهای کوچک مانند درختانی در برابر باد تکان میخورند. این حرکت به تکانههای الکتریکی تبدیل شده و از طریق عصب شنوایی به مغز میرسد.
قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صداهای بلند، مانند طوفانی سهمگین است که این موهای ظریف را خم کرده یا میشکند.
برخلاف مژههای چشم، این سلولهای مویی هرگز دوباره رشد نمیکنند و انسان از بدو تولد تمام سلولهای مویی که قرار است داشته باشد را با خود به همراه دارد.
⚠️ هندزفریها و کنسرتها: قاتلان خاموش شنوایی
موسیقی زنده معمولاً بیش از حد بلند است. در بسیاری از سالنهای کنسرت یا مراسمهای عروسی پر سروصدا، بار تجمعی صدا روی گوش داخلی تنها پس از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه آسیبزا میشود (بله، درست خواندید! فقط ۱۵ دقیقه صدای بلند برای ایجاد یک آسیب دائمی کافی است).
خطر اصلی اما در جیب ماست! امروزه اُفت شنوایی در سنین بسیار پایینتر رخ میدهند. یک مطالعه روی کودکان ۹ ساله نشان داد که استفاده مداوم از هدفون تأثیر معناداری بر افت شنوایی دارد و تخمین زده میشود که بیش از یک میلیارد نفر از افراد زیر ۳۵ سال در معرض خطر پیرگوشی زودرس قرار دارند.
این توضیح برای والدین بسیار مهم است: در تنظیمات گوشی یا تبلت، قابلیت محدود کردن حداکثر صدا (Maximum Volume Limit / Headphone Safety) را فعال کنید. اگر دستگاه چنین قابلیتی ندارد، از اپلیکیشنهای معتبر Volume Limiter استفاده کنید تا کودک نتواند صدا را از حد ایمن بالاتر ببرد.
یک قانون ساده هم برای بزرگسالان: اگر هندزفری در گوشتان است و صدای فردی که در نزدیکی شما صحبت میکند را نمیشنوید، صدای موسیقیتان بیش از حد بلند است.
ترافیک، کارهای فنی و رانندگی با پنجره باز
خیلی از ما دوست داریم شیشه موتر را پایین بکشیم تا هوای تازه به داخل بیاید. این کار در کوچههای خلوت مشکلی ندارد، اما رانندگی با پنجره باز در بزرگراههای پر رفتوآمد میتواند به شنوایی آسیب برساند.
صدای باد و ترافیک خیابان بسیار بلندتر از چیزی است که فکر میکنید! بدتر از آن، ما ناخودآگاه صدای موزیک موتر را بالا میبریم تا بر صدای باد غلبه کند. نتیجهاش یک ضربه دوجانبه به گوشها است…
موتورسیکلت سواران نیز باید از گوشگیرهای مخصوص استفاده کنند تا ضمن کاهش صدای موتور، همچنان صدای موترها و آژیر آمبولانس را بشنوند.
تمیز کردن گوش و خطرات استفاده مداوم از گوشگیر
گوش انسان یک ابزار خودتمیزشونده است! جرم گوش مجرای گوش را چرب کرده و سلولهای مرده و باکتریها را بیرون میراند.
استفاده از وسایل پاککننده میتواند خطرات زیر را به همراه داشته باشد: وارد کردن هرگونه جسم خارجی (مثل گوشپاککن) باعث فشرده شدن جرم گوش و هل دادن آن به سمت پرده گوش میشود؛ تجمع جرم میتواند منجر به خارش، احساس فشار و در نهایت افت شنوایی انتقالی شود؛ رطوبت و باکتریهای محبوسشده در پشت این سد جرمی، خطر عفونتهای گوش را بهشدت افزایش میدهند.
اگر احساس گرفتگی میکنید، برای شستوشو یا ساکشن گوش به پزشک مراجعه کنید.
چه زمانی باید تست شنوایی بدهیم؟
اگر با وجود رعایت تمام نکات، در مهمانیهای شلوغ برای دنبال کردن مکالمات دچار مشکل شدهاید، زمان بررسی فرا رسیده.
به این زنگ خطرها توجه کنید: احساس مشکل در درک کلمات هنگام حضور در محیطهای پر سروصدا (مثل رستورانها یا مهمانیها) یک زنگ خطر جدی است؛ بروز وزوز گوش (Tinnitus) یا صدای زنگ در گوش پس از قرار گرفتن در معرض صدای بلند نیاز به پیگیری فوری دارد؛ ضمناً رسیدن به سن ۶۰ سالگی هم زمان مناسبی برای شروع غربالگریهای دورهای شنوایی است.
علیاصغر هنرمند
