«سرطان سلول پایهای» (Basal Cell Carcinoma) به عنوان شایعترین نوع سرطان در جهان شناخته میشود؛ بهطوریکه از هر پنج فرد بزرگسال، یک نفر در طول زندگی خود به آن مبتلا میشود. با این حال، به دلیل شباهت ظاهری علائم اولیه آن به مشکلات ساده پوستی، بسیار از افراد آن را نادیده میگیرند.
علائم و نشانههای هشداردهنده
کابل ۲۴: این نوع سرطان معمولاً به شکل یک برجستگی کوچک همرنگ پوست، لکهای شبیه به پوست خشک یا اگزما، جای جوش، یا زخمی که بهبود نمییابد ظاهر میشود. نواحی از بدن که بیشتر در معرض نور خورشید قرار دارند — مانند صورت، بینی، گوشها، گردن و دستها — شایعترین محلهای بروز این ضایعات هستند.
متخصصان پوست برای تشخیص زودهنگام به دو نکته مهم اشاره میکنند:
۱. نشانه جوجهاردک زشت: وجود خال، لکه یا برجستگی جدیدی که از نظر ظاهر با سایر نقاط پوست بدن تفاوت محسوس دارد.
۲. علائم مشکوک: بروز برجستگیهای سفت و صورتیرنگ، زخمهای جدید، یا لکههایی که مرتب خونریزی کرده و طی چند هفته ترمیم نمیشوند.
میزان خطرات و روشهای درمان
گرچه سرطان سلول پایهای به ندرت به سایر اندامهای دوردست بدن سرایت میکند، اما در صورت عدم درمان میتواند با رشد آمیبگونه به بافتهای اطراف (بهویژه در مناطق حساسی مانند اطراف چشم و بینی) آسیب جدی وارد کند.
درمان این سرطان در صورت تشخیص زودهنگام بسیار موفقیتآمیز بوده و نرخ بهبودی آن بین ۹۸ تا ۹۹ درصد است. از اصلیترین روشهای درمان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
جراحی موس (Mohs): برداشتهشدن لایه به لایه بافت سرطانی و بررسی میکروسکوپی آن تا پاکسازی کامل.
روشهای کمتهاجمی: استفاده از ابزارهای مخصوص، کوتراژ (جریان الکتریکی) یا کرمهای درمانی تجویزی.
گروههای پرخطر و راهکارهای پیشگیری
افراد بالای ۴۰ سال، دارندگان پوست روشن، کسانی که سابقه مواجهه طولانی با پرتو فرابنفش (UV) دارند و افراد با سیستم ایمنی ضعیف بیشتر در معرض خطر قرار دارند؛ هرچند جوانان نیز از این بیماری مصون نیستند.
توصیههای اصلی برای پیشگیری:
استفاده مداوم و تمدید دو ساعته ضدآفتابهای طیفگسترده با حداقل SPF ۳۰.
انجام معاینات دورهای پوست توسط خود فرد و متخصص.
مشورت با پزشک درباره مصرف مکمل نیکوتینامید (ویتامین B3) یا فتودینامیکتراپی در افراد پرخطر.
