مولانا فضلالرحمن، رهبر حزب جمعیت علمای اسلام پاکستان (جمیعت علمای اسلام)، در نشست خبری اخیر خود به شدت از سیاستهای طولانیمدت اسلامآباد در قبال افغانستان انتقاد کرد.
کابل ۲۴: فضلالرحمن تأکید کرد که رویکرد پاکستان برای کنترل یا سرنگونی حکومتهای مختلف افغانستان در طول دههها، نه تنها بینتیجه مانده، بلکه مشکلات امنیتی و منطقهای را نیز حل نکردهاست.
فضلالرحمن با اشاره به تجربیات تاریخی گفت که تلاشهای مداوم برای تحت نفوذ درآوردن همسایه شرقی، ثمری نداشته و اکنون زمان آن رسیده که پاکستان سیاست خود را بازنگری کند. او صراحتاً اعلام کرد: «یک افغانستان مستقل، باثبات و قدرتمند به نفع پاکستان است.»
به گفته او، افغانستان فراتر از یک حکومت خاص است و مردم و ملت افغانستان اهمیت اصلی را دارند. بنابراین، سیاستگذاران اسلامآباد باید این واقعیت را در محاسبات خود لحاظ کنند و به جای مداخله، بر روابط مبتنی بر احترام متقابل تمرکز نمایند.
این اظهارات مولانا فضلالرحمن در حالی بیان میشود که تنشهای مرزی و امنیتی بین دو کشور همچنان ادامه دارد. رهبر جمیعت علمای اسلام با انتقاد از سیاستهای گذشته، هشدار داد که ادامه این رویکردها تنها به انزوای بیشتر پاکستان در منطقه منجر خواهد شد و هیچ طرفی از درگیری سود نمیبرد.
در همین راستا، میاں افتخار حسین، رئیس ایالتی حزب عوامی نشنل پاکستان (اے این پی) در استان خیبر پختونخوا، نیز بر لزوم حل تنشها از طریق گفتوگوی مسالمتآمیز تأکید ورزید.
او در اظهاراتی در نوشهر هشدار داد که ادامه زورآزمایی و درگیری نظامی میتواند پیامدهای سنگینی برای هر دو طرف داشته باشد. افتخار حسین گفت: «جنگ را میتوان آغاز کرد، اما پایان آن در اختیار آغازکننده نیست و به شرایط پیچیدهای وابسته خواهد بود.»
او افزود که به جای رویارویی، باید مسیر دیپلماسی و مذاکره را برگزید تا از آسیب بیشتر به مردم دو کشور جلوگیری شود.این موضعگیریهای سیاسی در پاکستان در شرایطی مطرح میشود که روابط دوجانبه با امارت اسلامی افغانستان همچنان پرتنش است و مسائل امنیتی، مرزی و مهاجران بارها باعث تشدید اختلافات شدهاست.
از سوی دیگر، سازمان دیدهبان حقوق بشر (Human Rights Watch) با انتشار گزارشی شدید، حمله هوایی ارتش پاکستان به مرکز درمان معتادان «امید» در شرق کابل را غیرقانونی و احتمالاً مصداق جنایت جنگی دانسته است. این حمله که در ۱۶ مارچ ۲۰۲۶ رخ داد، طبق گزارشهای بینالمللی، دستکم ۱۴۳ کشته و بیش از ۲۵۰ زخمی برجای گذاشت که بیشتر قربانیان بیماران غیرنظامی بودند.
مرکز «امید» یک مجتمع درمانی ۲۰۰۰ تختخوابی برای بازپروری معتادان بود که از سال ۲۰۱۶ در محل سابق پایگاه ناتو (کمپ فینیکس) فعالیت میکرد.
دیدهبان حقوق بشر تأکید کرد که شواهد موجود نشان میدهد این حمله هوایی علیه یک مرکز درمانی شناختهشده و پر از غیرنظامیان انجام شده و بنابراین نقض قوانین بینالمللی بشردوستانه محسوب میشود.
پاتریشیا گاسمن، مدیر ارشد بخش آسیا در این سازمان، خواستار تحقیق فوری، بیطرفانه و پاسخگو کردن عاملان شد. پاکستان تاکنون ادعا کرده که هدفگیریها بر اساس اطلاعات امنیتی بوده، اما گزارشها حاکی از کشته شدن گسترده بیماران است.این رویدادها نشاندهنده عمق چالشهای موجود میان پاکستان و افغانستان است.
کارشناسان معتقدند که بدون تغییر رویکرد به سمت گفتوگوی سازنده و احترام به حاکمیت متقابل، تنشها نه تنها کاهش نخواهد یافت، بلکه ممکن است به بحرانهای بزرگتری منجر شود که امنیت منطقهای را تهدید کند.
بسیاری از تحلیلگران نیز بر این باورند که ثبات افغانستان مستقیماً به نفع اقتصاد، امنیت و دیپلماسی پاکستان خواهد بود و مداخلههای گذشته تنها هزینههای سنگینی تحمیل کردهاست.
در مجموع، اظهارات چهرههای سیاسی برجسته پاکستان مانند فضلالرحمن و افتخار حسین، سیگنالهایی برای بازنگری سیاست خارجی اسلامآباد به شمار میرود. همزمان، گزارش دیدهبان حقوق بشر فشار بینالمللی برای شفافیت و رعایت قوانین جنگ را افزایش داده است. آینده روابط دو کشور به میزان پذیرش این دیدگاهها و حرکت به سمت راهحلهای دیپلماتیک بستگی خواهد داشت.
