با حملهی امروز به بیروت، اصطلاحاً اسرائیل خواست گربه را دم حجله بکشد. در حالیکه شمارش معکوس برای امضای تفاهم ایران و امریکا آغاز شده، حملهی ظهر امروز به ضاحیهی بیروت، مستقیم آن را به چالش کشید.
کابل ۲۴: این حمله ماهیت شکننده و سیال این تفاهم حداقلی را عیان کرد. چشمانداز عملیاتی شدن و تداوم پیشنویس میان ایران و امریکا و ورود موفقیتآمیز آن به مرحلهی دوم مذاکرات به طیف وسیعی از تحولات عملی و میدانی بستگی دارد که چالشآفرینی اسرائیل، فقط یکی از آنهاست.
بمباران ضاحیه صرفاً بیان نارضایتی از توافق نیست، بلکه تلاش برای تثبیت حق کنشگری مستقل طرف سومی است که مستقیماً در مذاکرات حاضر نیست.
اسرائیل بر آن است که اجازه ندهد ایران به قواعد قبل از ۲۸ فبروری بازگردد.با این وجود این سؤال پیش میآید که با وجود حق برخورداری اسرائیل از اقدام مستقل، اساساً شانسی برای توفیق و ماندگاری توافق میماند؟
پاسخ به نوع واکنش ایران بستگی دارد؟ آیا به تهدیدهای قبلی در مورد واکنش به بمباران بیروت عمل میکند؟همانگونه که اشاره شد، نارضایتی اسرائیل تنها عامل تضعیفکنندهی توافق و مانع صلح نهایی ایران و امریکا نیست.
تکتک موضوعات مورد اختلاف اعم از غنیسازی، ذخایر اورانیوم، آزاد شدن داراییها، معافیتهای نفتی و سیستم پیچیده و چندلایهی تحریمها مستعد تشدید اختلاف و به شکست کشاندن روند دیپلماتیک هستند.
ایران و امریکا هر دو به خوبی این را میدانند. آنچه آنها را به نقطهی امروز رسانده، خروجی یک آرایش استراتژیک تازه پس از صد روز جنگ و نیمهجنگ است.
ایران دستکم به یک تنفس موقت چندماهه بدون جنگ و بدون محاصرهی دریایی برای ساماندهی به اقتصاد بحرانزدهی خود نیاز دارد.
امریکا هم همینطور: اقتصاد جهانی بر اثر افزایش قیمت انرژی به آستانهی تابآوری خود رسیده و با گفتار درمانی و مدیریت روانی ترامپ نمیتوان بیش از این آن را نگاه داشت.
به صورت خلاصه توافق امروز محصول قسمی وضعیت آچمز است و در میانمدت نمیتوان به تداوم و تثبیت آن امید بست.
به احتمال قوی ایران به منظور نجات پیشنویس توافقشده به حملهی امروز پاسخ نخواهد داد.اما ممکن است در روزها و هفتههای آتی با تکرار حملات اسرائیل به لبنان و حتی خود ایران ناچار به واکنش شود و دور تازهای از حملات رفتوبرگشتی شکل بگیرد.
تجربهی دو سال و نیم گذشته نشان داده که سرد شدن سلاحها و آتشبس رسمی در پروندههای لبنان و غزه به معنای بستن دستدراز اسرائیل نیست.
اگر تمدید آتشبس در ایران از الگویی مشابه پیروی کند، آیا تهران دوباره به سمت استفاده از اصلیترین اهرم بازدارندهی خویش در تنگهی هرمز نخواهد رفت؟اگر کار به این مرحله بکشد به معنای بازگشت به نقطهی اول نیست؟
صلاحالدین خدیو
