در سالهای اخیر و بهویژه پس از اختلال در روابط تجاری افغانستان با پاکستان، ایران و ازبکستان به دو شریک عمده و قابل اعتماد افغانستان تبدیل شدهاند.
کابل ۲۴: طبق آمار موجود، حجم تجارت سالانه افغانستان با ایران به حدود ۳.۳ میلیارد دلار و با ازبکستان به ۱.۷ میلیارد دلار رسیده است. این دو کشور نقش مهمی در تأمین نیازهای اساسی افغانستان ایفا میکنند.
ایران به عنوان یکی از اصلیترین تأمینکنندگان مواد غذایی، سوخت، کالاهای اساسی و محصولات مصرفی شناخته میشود. ازبکستان نیز در حوزه انرژی، مواد غذایی و ترانزیت کالا جایگاه ویژهای دارد. پس از بسته شدن گذرگاههای مرزی با پاکستان از ماه میزان ۱۴۰۴، بخش قابل توجهی از تجارت افغانستان به سمت مسیرهای جایگزین از جمله ایران و ازبکستان هدایت شد.
با این حال، محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان، معتقد است که ایران نتوانسته از این فرصت به طور کامل بهرهبرداری کند. در مقابل، ازبکستان با افزایش ۴۱ درصدی صادرات خود به افغانستان در یک سال گذشته، عملکرد موفقتری داشته است.
وسیم صافی، رئیس اتاق زراعت و مالداری افغانستان، با تأکید بر اهمیت این روابط گفت: «پیوندهای افغانستان و ازبکستان بسیار خوب شده و این یک دستاورد مهم برای تجارت کشور است. برای توسعه تجارت و افزایش صادرات، باید روابط خود را با همه کشورها، بهویژه ازبکستان گسترش دهیم.»
اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان نیز گسترش روابط با این دو کشور را فرصتی مناسب برای تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی و کاهش وابستگی به یک مسیر واحد میداند. اخیراً هیأتی متشکل از بیش از ۱۰۰ بازرگان و سرمایهگذار افغان به رهبری سیدکریم هاشمی به ازبکستان سفر کرده تا درباره توسعه همکاریهای تجاری و جذب سرمایهگذاری گفتوگو کنند.
احسانالله احسان، مسئول روابط عمومی اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان، اظهار داشت: «تجارت با ایران و ازبکستان به صورت عادی ادامه دارد. بازرگانان افغان علاوه بر واردات، محصولات داخلی را نیز به بازارهای این دو کشور صادر میکنند. اتاق تجارت تلاش میکند با حمایت از تولیدات داخلی، سرمایهگذاری خارجی را جذب و تسهیلات لازم را برای بازرگانان فراهم کند.»
روابط تجاری افغانستان با ازبکستان بدون مشکل عمدهای در جریان است، اما تنشهای اخیر میان ایران و آمریکا نگرانیهایی را درباره تأثیر احتمالی آن بر تجارت و ترانزیت افغانستان ایجاد کرده است. با وجود این، مقامات ایرانی تأکید کردهاند که همکاریهای تجاری با افغانستان به طور عادی و بدون وقفه ادامه خواهد داشت.
این تحولات نشان میدهد که افغانستان در حال حرکت به سمت تنوعبخشی به شرکای تجاری و مسیرهای ترانزیتی خود است تا وابستگی خود را کاهش دهد و فرصتهای جدیدی برای رشد اقتصادی ایجاد کند. تقویت این روابط میتواند به ثبات اقتصادی افغانستان و افزایش صادرات غیرنفتی کمک شایانی کند.
