در حالی که چشمها به اجلاس سهجانبه ترامپ، پوتین و شی در شنژن چین دوخته شده، به نظر میرسد اهمیت دیدار سهجانبه فرمانده سنتکام، رئیس ستاد ارتش اسرائیل و رئیس موساد، بهمراتب بیشتر باشد؛ دیداری با دستور کار صددرصد ایرانی و متمرکز بر آمادگیهای احتمالی برای آغاز دور تازهای از جنگ علیه ایران.
خبرگزاری کابل ۲۴: این دیدار که ظاهراً امروز برگزار شده، در کنار مجموعهای از اخبار و قرائن دیگر، به گمانهزنیهای جدیتری درباره احتمال ازسرگیری جنگ دامن زده است.
در یادداشت قبلی گفته شد که توصیف اجلاس شنژن بهمثابه یالتای دوم، از نوعی خطای تحلیلی رنج میبرد. یالتا اتاق فرمان و ستاد تقسیم جهان نبود، بلکه چارچوبی برای هماهنگی قدرتهای پیروز و تقسیم غنائم و دستاوردهایی بود که در نتیجه فیصله یافتن جنگ جهانی دوم به دست آمده بود.
برخلاف سال ۱۹۴۵، امروز هیچ جنگی فیصله نیافته و هیچیک از پروندههای مهم بینالمللی به مرحله مصالحه نرسیده است. جنگهای ایران و اوکراین، به نمونههایی از ایستادگی قدرتهای کوچک و متوسط در برابر قدرتهای بزرگ، از طریق بهرهگیری نامتقارن از فناوریهای ارزان و مزیتهای ژئوپلیتیک، تبدیل شدهاند.
با این وصف، اجلاس شنژن نه یالتای دوم، بلکه بیشتر به اجلاس تهران در سال ۱۹۴۳ شباهت دارد.
اما آیا میتوان حضور ترامپ در اجلاس سهجانبه پیش رو را نوعی پیوست سیاسی و دیپلماتیک برای نشست امروز فرماندهان نظامی و اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل دانست؟
ممکن است! پس از شکست آخرین دور تلاشهای میانجیگرانه، پرونده ایران به بنبستی خطرناک رسیدهاست. بنبستی که یا باید با توسل به جنگ شکسته شود یا با ادامه ماراتن فرسایشی محاصره دریایی و مسدود ماندن تنگه هرمز ادامه یابد.
تهاجمیتر شدن رفتار ایران در هفتهها و روزهای اخیر، بهویژه پس از ناکامی مذاکرات، بیانگر آن است که تهران میکوشد بخشی از فشارهای ناشی از محاصره دریایی و انزوای هوایی را به همسایگان عرب خود منتقل کند. تاکتیکی حسابشده برای توزیع هزینهها و فشارها، بیآنکه لزوماً به جنگی تمامعیار منجر شود.
اکنون نگاهها به واکنش آمریکا و اسرائیل دوخته شده است؛ اینکه مرز باریک میان جنگ و نیمهجنگ را چگونه ترسیم میکنند و الزامات سیاست داخلی، در کنار احتمال بسته شدن پنجره فرصتهای سیاسی، تا چه اندازه بر محاسبات و تصمیمگیری آنها تأثیر خواهد گذاشت.
صلاح الدین خدیو
