دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرد که تفاهمنامه صلح با ایران روز یکشنبه امضا خواهد شد. این اظهارات پس از آن مطرح میشود که شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از دستیابی به چارچوب توافق اولیه بین دو طرف خبر داده بود.
کابل ۲۴: شریف که کشورش نقش میانجی مهم در این درگیریها را بر عهده داشته، روز شنبه ۱۳ جون (۲۳ جوزا) تأکید کرد که پس از بیش از سه ماه جنگ، ایالات متحده و ایران بر سر اصول اصلی توافق به تفاهم رسیدهاند و انتظار میرود متن اولیه ظرف ۲۴ ساعت آینده نهایی شود.
به گفته ترامپ، بلافاصله پس از امضای این تفاهمنامه، تنگه هرمز به روی کشتیرانی بینالمللی بازگشایی خواهد شد. این موضوع اهمیت اقتصادی بالایی دارد، زیرا تنگه هرمز مسیر حیاتی برای صادرات نفت منطقه است و بستن آن طی ماههای گذشته تأثیرات گستردهای بر بازارهای جهانی انرژی گذاشته بود.
رئیسجمهور امریکا همچنین افزود که واشنگتن در آینده و پس از آرام شدن اوضاع، کنترل ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را که او آن را «غبار هستهای» نامید، به دست خواهد گرفت.
این در حالی است که اظهارات مقامات امریکایی با موضع وزارت امور خارجه ایران در تضاد به نظر میرسد. سخنگوی وزارت خارجه ایران تأکید کرده که هیچ تفاهمنامهای روز یکشنبه امضا نخواهد شد و هرگونه توافق احتمالی تنها چارچوبی برای ادامه مذاکرات خواهد بود، نه توافق نهایی. این اختلافنظرها نشاندهنده پیچیدگیهای باقیمانده در روند دیپلماتیک است، هرچند هر دو طرف از پیشرفت قابل توجه سخن میگویند.
نخستوزیر پاکستان در بیانیهای که در شبکههای اجتماعی نیز منتشر شد، اعلام کرد: «پاکستان در حال تدارک برای امضای الکترونیکی توافق است و پس از آن، مذاکرات کارشناسی در سطح فنی هفته آینده آغاز میشود.»
شریف افزود که اسلامآباد بیش از هر زمان دیگری به صلح نزدیک شده و این توافق میتواند پایاندهنده تنشهای طولانیمدت باشد. پاکستان به عنوان میانجی، تماسهای نزدیک و مستمری با هر دو طرف داشته و تلاش کرده شکافها را پر کند.
ترامپ این توافق را گامی بزرگ برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توصیف کرده و تأکید کرده که هیچ مبلغی به ایران پرداخت نخواهد شد.
جزئیات فنی مانند نحوه نظارت بر برنامه هستهای، زمانبندی بازگشایی تنگه و مراحل بعدی کاهش تنشها، قرار است در دور بعدی مذاکرات بررسی شود.
با وجود خوشبینی دو طرف، کارشناسان هشدار میدهند که اختلافات عمیق بر سر مسائل هستهای و تضمینهای امنیتی ممکن است اجرای کامل توافق را چالشبرانگیز کند.
بازارهای جهانی با حساسیت فراوان این تحولات را دنبال میکنند، زیرا بازگشایی تنگه هرمز میتواند قیمت نفت را به طور قابل توجهی کاهش دهد و ثبات اقتصادی بیشتری به منطقه بازگرداند.
در مجموع، این تفاهمنامه اگر به مرحله اجرا برسد، میتواند نقطه عطفی در روابط پرتنش ایران و امریکا پس از ماهها درگیری باشد. با این حال، تا زمان امضای رسمی و تأیید جزئیات از سوی هر دو طرف، همچنان باید منتظر تحولات بعدی ماند.
