اخیراً پژوهشگران دانشگاه کمبریج واکسینی را وارد مرحله کارآزمایی کلینیکی کردهاند که بخش فعال آن با کمک هوش مصنوعی طراحی شدهاست.
کابل ۲۴: هدف این واکسین فقط مقابله با یک نوع مشخص کروناویروس نیست، بلکه برای ایجاد محافظت گستردهتر در برابر گروهی از کروناویروسها طراحی شدهاست؛ گروهی که ویروس عامل کووید-۱۹ و شماری از کروناویروسهای موجود در خفاشها را نیز شامل میشود.
به زبان ساده، دانشمندان میخواهند پیش از آنکه کروناویروس تازهای از حیوانات به انسان منتقل شود و پاندمی دیگری ایجاد کند، واکسینی در اختیار داشته باشند که بتواند تا اندازهای در برابر آن نیز از انسان محافظت کند.
این خبر بسیار امیدوارکنندهاست. ویروسها از مهمترین دشمنان بالفعل و بالقوه انساناند و پاندمی کووید-۱۹ به ما نشان داد که یک ویروس جدید چگونه میتواند در مدت کوتاهی تمام جهان را با بحران روبهرو کند.
مبارزه انسان با ویروسها نیز احتمالاً هیچگاه پایان نخواهد یافت. زیرا ویروسها پیوسته تغییر و تکامل پیدا میکنند. اگر هوش مصنوعی بتواند طراحی واکسینها و دواهای ضدویروسی را سریعتر و دقیقتر کند، انسان ابزار بسیار قدرتمندی در این نبرد به دست خواهد آورد.
اما هوش مصنوعی لبه دیگری نیز دارد که میتواند بسیار خطرناک باشد. طبق گزارش BBC و مجله Nature، دانشمندان برای نخستین بار توانستهاند با استفاده از هوش مصنوعی ویروسهای جدید و قابل تکثیر طراحی کنند. مجله Nature این دستاورد را نخستین نمونه از ویروسهایی توصیف کرده که ژنوم آنها توسط هوش مصنوعی طراحی شده و سپس واقعاً به ویروسهای فعال تبدیل شدهاند.
و دقیقاً همینجا است که باید فوراً زنگ خطر را به صدا درآورد. هوش مصنوعی اکنون توانسته در طراحی یک عامل زیستی که قابلیت تکثیر دارد نقش مستقیم داشتهباشد. امروز این کار روی ویروسهایی انجام شده که باکتریها را آلوده میکنند، اما پرسش مهم این است که نسلهای بسیار پیشرفتهتر این فناوری در پنج، ده یا بیست سال آینده چه تواناییهایی خواهند داشت.
یک سناریوی فرضی اما بسیار نگرانکننده را تصور کنید. ویروسهایی مانند ابولا، هاری، HIV یا ویروس تب خونریزیدهنده کریمه–کنگو میتوانند بیماریهای بسیار خطرناکی ایجاد کنند، اما شیوه انتقال آنها محدودیتهای مشخصی دارد.
حال تصور کنید در آینده فناوری به مرحلهای برسد که دانشمندان یا افراد سوءاستفادهگر با کمک هوش مصنوعی تلاش کنند این ویروسها را به گونهای دستکاری و طراحی کنند که از راه تنفس آسانتر منتقل شوند و یا به توالیهای جدید و خطرناکتر دست یابند، آنگاه آخرالزمان دیستوپیایی به معنا واقعیاش فرا خواهد رسید و نسل بشر تا لبه انقراض نزدیک خواهد شد. یا چه میدانیم شاید سناریوهای علمیتخیلی زومبیها را با چشم سر ببینیم.
جمشید مهرپور
